Transekt, co to jest?

TRANSEKT (ang. transect) to sposób inwentaryzowania i przedstawiania zjawisk przyrodniczych zachodzących w przestrzeni badanych ekosystemów. Upraszczając można powiedzieć, ze jest to sposób inwentaryzacji elementów środowiska.

Do urbanistyki, transekt wprowadzony został jako narzędzie planistyczne, które może służyć zarówno analizie przestrzeni, jak też planowaniu zorganizowanego środowiska zabudowanego, poprzez podział na specyficznie rozumiane strefy z konkretnym wytycznymi możliwych sposobów zagospodarowania. Może być wykorzystywany w projektowaniu różnych skal planowania, zarówno regionalistycznym (np. województwa czy obszaru metropolitalnego) i urbanistycznym (miasto, czy osiedle). Wspomniane strefy opisują stopniową zmianę krajobrazu od najmniej intensywnie zmienionych przez człowieka naturalnych terenów lasów do ścisłych obszarów miejskich śródmieść lub innego rodzaju centrum danego osiedla. Modelowy transekt urbanistyczny został rozpisany strefami z oznaczeniami od T1 do T6 i dodatkową strefą specjalną.

Istotne jest połączenie idei transektu z innymi kluczowymi elementami tzw. Nowej Urbanistyki. Takie działanie pozwala dla poszczególnych stref transektu zaplanować np. miasto stopniując intensywność i wysokość zabudowy (czy jeszcze inne parametry urbanistyczne). W ten sposób wraz z opisaniem zasad lokalizacji dominant przestrzennych i funkcjonalnych (np. przystanki transportu zbiorowego) można stworzyć założenia podstaw ładu przestrzennego, a co w dzisiejszej Polsce jest znacznym problemem.

Idea opracowana przez Duany i Plater-Zyberk i opublikowana pod nazwą SmartCode zakłada zaplanowanie naszej przestrzeni po przez ustalenie dużo większej ilości zasad niż tylko wspomniane parametry urbanistyczne. Wskazuje się potrzebę opracowania tzw. ksiąg kodów projektowych inaczej nazywanych wzorcami lub standardami urbanistycznymi.

Jednym z przykładów takich dokumentów-wzorców może być np. wskazanie dopuszczalnych rodzajów przekrojów i wyposażenia ulic uzależnionych od przyjętych w Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego klas dróg oraz stref na jakich podzielono miasto lub miejscowości w danej gminie. Ta sama ulica główna w strefie zwartego śródmieścia miasta może mieć charakter bulwaru, w strefie ogólnie bardziej centralnej miasta, ale już nie zwartego śródmieścia wyglądać jak typowe obecnie ulice tego typu z chodnikami i pasami dla rowerów, a na obrzeżach miasta już jako droga wielopasmowa bardziej typowa dla terenów pozamiejskich lub tak zwanych obwodowych ram transportowych okalających nasze miasta.

Opracował Adam Rodziewicz na licencji Creative Commons (CC) – do swobodnego wykorzystania z przytoczeniem źródła lub autora CC-BY.